Η φροντίδα των παλιών ξύλινων επίπλων: καθαρισμός, κερί, υγρασία και ήλιος

Τα παλιά ξύλινα έπιπλα έχουν αντέξει δεκαετίες, μερικές φορές και αιώνες. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι άτρωτα. Το ξύλο είναι ζωντανό υλικό: φουσκώνει με την υγρασία, μαζεύει με την ξηρασία και αντιδρά στο φως. Η σωστή φροντίδα δεν απαιτεί ειδικά προϊόντα ούτε ώρες δουλειάς. Απαιτεί κυρίως να αποφύγετε μερικά πολύ συνηθισμένα λάθη.

Καθημερινός καθαρισμός: λιγότερο είναι περισσότερο

Για το ξεσκόνισμα αρκεί ένα μαλακό, στεγνό πανί από βαμβάκι ή μικροΐνες. Η σκόνη είναι ελαφρώς λειαντική, γι' αυτό σκουπίστε απαλά, ακολουθώντας τα νερά του ξύλου και χωρίς να πιέζετε. Στα σκαλιστά σημεία, ένα μαλακό πινέλο βγάζει τη σκόνη από τις εσοχές χωρίς να «πιάνεται» στις λεπτομέρειες.

Αν χρειαστεί κάτι παραπάνω, χρησιμοποιήστε πανί ελάχιστα νωπό, καλά στυμμένο, και στεγνώστε αμέσως. Αποφύγετε:

• σπρέι γυαλίσματος με σιλικόνη, που αφήνουν ένα στρώμα δύσκολο να αφαιρεθεί και περιπλέκουν πολύ μια μελλοντική συντήρηση,
• καθαριστικά γενικής χρήσης, οινόπνευμα, αμμωνία και χλωρίνη,
• έτοιμα μαντηλάκια καθαρισμού, που συχνά περιέχουν διαλύτες ή απορρυπαντικά,
• το μουσκεμένο σφουγγάρι: το νερό είναι ο μεγαλύτερος εχθρός ενός παλιού φινιρίσματος.

Κερί: η παραδοσιακή προστασία

Πολλά παλιά έπιπλα είναι φινιρισμένα με γομαλάκα, το γνωστό μας λούστρο, ή με λάδι και κερί. Ένα λεπτό στρώμα από καλής ποιότητας κερί επίπλων, συνήθως μείγμα από κερί μέλισσας και φυτικά κεριά, προστατεύει την επιφάνεια και ζωντανεύει τη λάμψη της πατίνας.

Πώς κερώνουμε σωστά

• Καθαρίστε πρώτα τη σκόνη, αλλιώς θα τη «σφραγίσετε» κάτω από το κερί.
• Απλώστε πολύ λίγο κερί με μαλακό πανί, σε μικρές περιοχές, κάνοντας μικρούς κύκλους και τελειώνοντας πάντα στη φορά των νερών.
• Αφήστε το να στεγνώσει όσο ορίζει ο κατασκευαστής και γυαλίστε με καθαρό πανί, μέχρι η επιφάνεια να μην κολλάει στο άγγιγμα.
• Μία ή δύο φορές τον χρόνο αρκούν για τα περισσότερα έπιπλα. Το υπερβολικό κέρωμα δημιουργεί θαμπό, κολλώδες στρώμα που μαζεύει σκόνη.

Αν το λούστρο είναι γυαλιστερό και σε καλή κατάσταση, συχνά αρκεί ένα απλό γυάλισμα με στεγνό πανί. Δοκιμάζετε πάντα κάθε προϊόν πρώτα σε ένα κρυφό σημείο.

Υγρασία και θερμοκρασία

Οι απότομες αλλαγές υγρασίας είναι η κύρια αιτία για ραγίσματα, ξεκολλημένους καπλαμάδες και συρτάρια που κολλάνε. Το ξύλο φουσκώνει όταν ο αέρας είναι υγρός και συρρικνώνεται όταν είναι ξηρός. Αν αυτό συμβαίνει γρήγορα και ξανά και ξανά, κάτι κάποια στιγμή θα υποχωρήσει.

• Κρατήστε τα έπιπλα μακριά από καλοριφέρ, τζάκια, σόμπες και τον αέρα του κλιματιστικού.
• Μην τα κολλάτε σε εξωτερικούς τοίχους που «ιδρώνουν» τον χειμώνα. Αφήστε λίγα εκατοστά απόσταση για να κυκλοφορεί ο αέρας.
• Ένα απλό υγρασιόμετρο σας δείχνει τι συμβαίνει στο σπίτι. Σχετική υγρασία περίπου μεταξύ 40% και 60%, χωρίς απότομες διακυμάνσεις, είναι ιδανική για τα περισσότερα έπιπλα.
• Τον χειμώνα, με τη θέρμανση αναμμένη, ο αέρας στεγνώνει πολύ· ένας υγραντήρας βοηθά να μείνουν οι συνθήκες σταθερές.

Αν ένα συρτάρι κολλάει, μην το τραβάτε με δύναμη. Συχνά αρκεί να τρίψετε τους οδηγούς του, στα σημεία όπου το ξύλο είναι άβαφο, με ένα απλό κερί παραφίνης.

Ο ήλιος ξεθωριάζει αργά αλλά σταθερά

Το άμεσο ηλιακό φως αλλοιώνει το χρώμα του ξύλου και καταστρέφει σταδιακά το φινίρισμα. Τα σκούρα ξύλα ξεθωριάζουν, τα ανοιχτόχρωμα κιτρινίζουν, και εκεί όπου καθόταν για χρόνια ένα βάζο μένει ένα «αποτύπωμα» σε άλλη απόχρωση. Μια κουρτίνα που φιλτράρει το φως ή μια μεμβράνη UV στο τζάμι κάνει τεράστια διαφορά. Αν δεν γίνεται αλλιώς, αλλάζετε κάθε τόσο θέση στα διακοσμητικά πάνω στο έπιπλο, ώστε η έκθεση στο φως να είναι ομοιόμορφη.

Μικρές συνήθειες που προστατεύουν

• Σουβέρ κάτω από ποτήρια και φλιτζάνια: οι λευκοί κύκλοι από υγρασία και ζέστη είναι από τις πιο συχνές ζημιές στο λούστρο.
• Τσόχα κάτω από βάζα, λάμπες και διακοσμητικά.
• Στις μαρμάρινες επιφάνειες, προσοχή στα οξέα: το λεμόνι, το ξίδι και το κρασί «καίνε» το μάρμαρο και αφήνουν θαμπά σημάδια.
• Όταν μετακινείτε ένα έπιπλο, σηκώστε το από τον σκελετό, ποτέ από το καπάκι ή τα μπράτσα. Βγάλτε πρώτα συρτάρια, ράφια και μάρμαρα, και μην το σέρνετε στο πάτωμα.

Πότε χρειάζεται συντηρητής

Μικρές στρογγυλές τρύπες με φρέσκια, λεπτή σκόνη από κάτω μπορεί να σημαίνουν ενεργό σαράκι. Απομακρύνετε το έπιπλο από τα υπόλοιπα και ζητήστε τη γνώμη ειδικού. Το ίδιο ισχύει για καπλαμάδες που ξεκολλάνε, ενώσεις που κουνιούνται ή εκτεταμένες ζημιές στο φινίρισμα. Οι πρόχειρες επισκευές με κόλλες του εμπορίου συχνά κάνουν τη σωστή αποκατάσταση αργότερα πιο δύσκολη και πιο ακριβή.

Ένα παλιό έπιπλο δεν χρειάζεται να μοιάζει καινούργιο. Χρειάζεται να είναι υγιές.

Αντισταθείτε στον πειρασμό να το ξύσετε και να το βάψετε από την αρχή: η αρχική πατίνα είναι μέρος της αξίας του και, μόλις χαθεί, δεν επιστρέφει. Αν έχετε απορίες για ένα συγκεκριμένο κομμάτι, ελάτε να το συζητήσουμε. Στο εργαστήριό μας αναλαμβάνουμε προσεκτικές αποκαταστάσεις, με σεβασμό στο αυθεντικό υλικό και στην ιστορία του επίπλου.